Fantasie, emoties, zelfontplooiing, tweeslachtigheid

De ziel begint haar eigen stoffelijke wezen te verkennen. Alles is nieuw en er is veel verwarring. Het bewustzijn is nog 'kinderlijk', vol fantasie en creativiteit. Nog steeds bevindt ze zich binnen haar mantel en er is een ongerichte psychische groei. Hierin wordt de dualiteit geschapen: de vertrouwde materie tegenover de onontgonnen mogelijkheden, het 'eigene' tegenover het 'andere'. Het is een hele worsteling de waarheid en daarmee de eigen echtheid vast te stellen. Water staat symbool voor de emoties die te maken hebben met dat proces van bewustwording. Dat heeft direct effect op de subtiele prana-energie in de gehele vorm. Hierin zien we de koppeling van water en ether (het medium voor de geleiding en verdeling van prana). Aangezien de eigen waarheid nog onvoldoende is gerealiseerd, is de ontwikkeling van innerlijke vrede of tevredenheid een absolute voorwaarde voor deze psychische fase.
Dit element wekt bij iedereen interesse op voor biologische levensprocessen. Velen kiezen hierdoor een beroep dat zich richt op de biologie, de zorg of de landbouw. Ook trekt de meer abstracte creativiteit van de poëzie of abstracte beeldende kunst.

Ongerichte groei, tweeslachtigheid

Evolutionair: losse structurele eenheden schakelen zich aaneen tot grotere organismen, maar de vorm daarvan is nog ongericht. Er ontstaan dus onbepaalde vormen, zoals wieren en sponsdieren.
Hier volgen nog enkele feiten op basis van de yogaleer. De voortplantingsorganen staan onder invloed van het tweede chakra. Seks gaat, psychisch, gepaard met veel fantasie. Stroming van bloed, lymfe, urine en andere vloeistoffen worden door water beheerst. De smaak, die hier ook thuishoort, is een ongerichte waarneming van in water opgeloste stoffen. De tong ligt nog binnen het hoofd, net als de ziel in de figuur. De geslachtsklieren (testes, eierstokken) maken geslachtshormonen die lichamelijke én geestelijke geslachtsverschillen veroorzaken. De dualiteit slaat hier dus toe, maar vaak nog niet uiterlijk - eerder is er sprake van een innerlijke tweeslachtigheid.

Ego, kennis, zelfbepaling

De ziel vult de schil, maar komt nu in aanraking met de buitenwereld. Verdere groei kan alleen plaatsvinden door opname van buitenaf. Dit psychische stadium is daarom per definitie egocentrisch, maar alleen op die manier kan de beperkte ziel zich verder ontvouwen en later lid worden van een grotere sociale structuur. Er is een krachtig, dualistisch besef van 'goed' en 'fout', al naar gelang er profijt is of niet. De persoonlijkheid kan alleen door een krachtige eigen wil uit haar huls tevoorschijn komen. Vurige karakters kunnen vernietigend zijn, ze nemen zonder te geven, ze stelen van hun omgeving - maar ze beseffen het niet, want ze kennen hun omgeving niet en beschouwen het andere en de anderen simpelweg als objecten. Dit bezwaar kan worden weggenomen door een gerichte, vurige inzet op het Goede, gekoppeld aan een instelling van soberheid.
Dit element is veel rationeler dan het vorige. De wereld wordt onderzocht, kennis wordt opgedaan en tot een soort ervaringswetten opgebouwd. Het is een sterk astraal gerichte psychische activiteit. De wereld wordt erdoor gekend en dat is belangrijk om zich te kunnen manifesteren. Maar het betekent ook dat aanwezige kennis haast altijd gebaseerd is op ervaringen uit het verleden. De levenshouding die daaruit voortkomt is dan ook traditioneel en egogericht. En ook nog steeds materiegericht. Er is een neiging te denken in groepen: mijn familie, mijn land, mijn politieke club. Het geheel tekent het stadium van de puberteit.
Het element vuur nodigt uit tot een aantal interesses en beroepskeuzes. Denk aan gespecialiseerd onderzoek, handel, psychologie en rechtsgeleerdheid.

Gerichte groei, eenslachtigheid

Evolutionair: het vormloze lichaam krijgt nu een duidelijke structuur en organen specialiseren zich tot eenduidige taken. Ook verandert de min of meer ronde vorm in een vorm met links/rechts symmetrie en een voor- plus achterkant.
De yogaleer geeft nog verdere suggesties. De ogen grenzen aan de lichaamsoppervlakte en nemen gericht informatie op. Ogen en benen (vinnen, vleugels) geven richting aan waarneming en verplaatsing. Het lichaam verteert, onder invloed van het vuur, voedsel en verbrandt dit waardoor de benodigde energie vrijkomt. Er ontstaat een duidelijker splitsing tussen de seksen.

Liefde, vergeestelijking, groepsbewustzijn

Eindelijk treedt de ziel naar buiten en maakt contact met haar omgeving. Daar herkent ze direct haar evenbeelden, de andere zielen. Zo komt lucht te staan voor groepsvorming door naastenliefde, voor groepsbewustzijn. Het element lucht wordt gekoppeld aan het hartchakra. Het hart staat in veel culturen toch bekend als het centrum van liefde - en terecht. Het maakt de mens tot een volwassen, verantwoordelijk individu. Eveneens treedt er nu een sterke vergeestelijking op. Zo ontstaat er een scherper 'onderscheidingsvermogen', dat wil zeggen een meer intuïtieve inschatting van de werkelijke waarde van allerlei waarnemingen en handelingen. Deze is meer afgestemd op het absoluut 'Goede, Ware en Schone'. Ze is niet meer conservatief-traditioneel als het vuur, maar allereerst gericht op toekomstige doelen. De eigen trots en eigen kennis wordt overwonnen om breder inzicht te verwerven en wederzijdse waarden te respecteren. We tasten daarmee de doelen van het scheppingsplan af, doelen die eigenlijk de oorzaken zijn van ons bestaan. Lucht is daardoor sterk gekoppeld aan het oorzakelijke, causale lichaam.
Groepsbelang gaat hier boven het eigen belang. Er wordt gedeeld en gegeven, niet meer genomen. Morele waarden komen steeds beter tot uiting. Dat maakt de ware lucht-mens sterk en uiterst zelfbewust in zijn contact met anderen.
Seksualiteit blijft, maar wordt bij de mens getransformeerd. Er ontstaat een bewustere seksuele beleving en het wordt mogelijk als man vrouwelijker te worden en als vrouw mannelijker.
Hier laat de natuurlijke leider, de autoriteit zich kennen. Leraren, bestuurders, regeringsleiders, maar ook de handhavers van de wet. Allen die gezag uitoefenen over anderen zouden door dit element moeten worden gemotiveerd. Ook de kenniswetenschap doet nu een stap voorwaarts: hier vinden we de geleerden die over meer overzicht beschikken, de zoekers naar eenvoud en eenheid in de eindeloze veelvormigheid. Het is dan ook het terrein van de filosofen en ethici.

Verbinding, groepsvorming

Evolutionair: de basisvormen rijgen zich aaneen en vormen ketens, of andere repeterende structuren. Daardoor ontstaan veel grotere, veel complexere levensvormen.
De yogakennis wijst op een aantal bijbehorende organen. De huid neemt waar, zeer gericht. De handen zijn daarbij zeer gevoelige tastorganen en ze zijn bovendien organen voor contact. Ze kunnen geven, want ze zijn verbonden met het hartchakra, dat zo sterk gekoppeld is met het liefdesaspect. De thymusklier is geen hormoonklier, maar vormt belangrijke geheugencellen voor onze immuniteit. Dat doet ons eventueel denken aan ons causale geheugen in de vorm van karma. Lucht maakt het lichaam licht - er ontstaat een groei omhoog of het lichaam gaat staan of zelfs vliegen.

Communicatie, zelfexpressie

De ziel gaat nu volledig op in het grote geheel. Het beperkte 'ik' verdwijnt volledig naar de achtergrond. De wereld wordt in toenemende mate gezien als een totale, holistische uitwerking van één scheppende macht. De ziel wordt dienaar en neemt in die positie actief en deel aan het ecosysteem.
De kracht van de menselijke persoonlijkheid laat zich voelen als een sterke uitstraling of het charisma, waardoor velen tot hem worden aangetrokken en beïnvloed. Deze communicatie treedt ook naar binnen en is de oorzaak van een innerlijke dialoog met de eigen bezielende impuls.
Tot wijsheid gekomen trekt de etherische mens zich vaak terug in overpeinzing, meditatie of zijn communicatie tot God. Hij spreekt weinig, maar zorgvuldig, want hij kent de kracht van zijn woorden.
De gewonnen macht en invloed kunnen echter ook erg verleidelijk zijn en aanleiding geven tot een begeerte - een ware valkuil. Hij behoedt zich daarvoor door zich te richten op het grote geheel en zich daaraan over te geven. Vertrouwen in God, zijn lot en de medemens helpen hem zich te onthechten van materiële behoeften. Ether is gekoppeld aan de ziel - en dus aan God.
Realisatie van dit element kan de persoon zelfs maken tot een groot, geestelijk leider. Hij zal geïnteresseerd zijn in spiritualiteit en esoterische studie.

Vitalisatie, communicatie

Evolutionair: het lichaam wordt onder invloed van ether en zijn aldoordringende prana vitaler. Dat betekent: leven! Ether is leven, al vanaf haar eerste bemoeienis komt de levensvorm (bij de ethergerichte mineralen) tot leven: dat zijn onder andere de bacteriën. Bij hogere rijken ontwikkelen zich nu organen voor communicatie, afhankelijk van hun mogelijkheden in de evolutie.
De yoga vult hier nog aan. Bij mensen is het gehoor (en evenwichtszintuigen) en de stem hier belangrijk. De spraak, en ook muziek, is een krachtig instrument om groepen te beïnvloeden. Seksualiteit zou naar de achtergrond kunnen raken, aangezien de persoon in zich al bezig is een eenwording te bereiken. De schildklier regelt de intensiteit van de stofwisseling van het hele lichaam.