de ziel

bestaat de ziel?
Verificatie noch falsificatie is mogelijk, met andere woorden, je kunt niet te weten komen of de ziel wel of niet bestaat. Zelfs de hoogste, meest bewuste, heiligen verschillen hierover van mening. De Boeddha ontkent bijv. het bestaan van een ziel, maar Shankara, Vivekananda, Sai Baba en vele andere Indiase wijzen menen dat deze wel bestaat. Ook bijv. in het Christendom komt de ziel aan de orde. Allen, ook de boeddhisten, erkennen in ieder geval het principe van een diepere essentie, karma en reïncarnatie.
Dit in tegenstelling tot de meerderheid van moderne wetenschappers en filosofen.

Hoe dan ook, we komen er niet uit. Iedere mening omtrent de ziel is uiteindelijk een geloof, dat resoneert op de karakterstructuur van de persoon in kwestie.
De wetenschap wil zich liever niet aan dat geloof branden en laat, sinds Descartes (1596 - 1650), de ziel buiten beschouwing. Dat kan en dat werkt, de resultaten zijn indrukwekkend.
Maar je zou even goed kunnen kiezen voor de positieve benadering: de ziel, of althans een soort levensessentie, wordt dan wel erkend. Dat verandert niet zoveel aan onze technische kennis. Maar zo’n filosofische insteek is wel degelijk van belang voor bijv. de psychologie of het evolutieonderzoek.
De neiging van veel wetenschappers om deze mogelijkheid actief te bestrijden is eigenlijk een vorm van dogmatisme en is even verwerpelijk, want kortzichtig, als de uitspraak van bijv. een katholiek die stelt dat hij het enige ware geloof heeft.

Wij gaan er hier vanuit dat de ziel wel bestaat en dat deze onderhevig is aan reïncarnatie en karma.

reïncarnatie
Er zijn talloze aanwijzingen dat reïncarnatie bestaat. Sommigen herinneren zich bij vol bewustzijn, vele anderen onder hypnose, dat zij vroeger een ander leven geleefd hebben. Tot in detail worden soms feiten van dat vroegere leven herinnerd die onmogelijk op een andere wijze kunnen worden verkregen. Dat zijn waarnemingen waar je niet makkelijk omheen kunt.
Voor de evolutie betekent dat, dat we niet maar eenmaal leven, maar dat we een eindeloos lange reeks levens achter ons hebben. Incarnatie en de dood wisselen elkaar af als het ritme van waken en slapen dat wij zo goed kennen. Steeds weer keren we terug in de stof en steeds weer leren we beter met die situatie om te gaan. Aangezien we onverminderd deel uitmaken van de immanente God, kun je ook zeggen dat God door ons steeds beter zijn schepping kan vervolmaken.

karma
Wij moeten doen waarvoor we op aarde zijn gekomen. Juist gedrag of rechtschapenheid (Sanskriet: het dharma) is in overeenstemming met de afgelegde evolutieweg en dus voor iedereen anders. Ieder heeft een eigen bewustzijnniveau en een eigen karmische last. Dat karma ontstaat zodra je een handeling, zelfs al in gedachten, verricht dat alleen in eigen belang is en niet in het algemene belang.
Karma is er in soorten. Je hebt slecht karma, dat voortkomt uit onzinnig, slecht gedrag (bijv. diefstal) en je hebt goed karma dat voortkomt uit onzinnig, goedbedoeld gedrag (bijv. teveel weggeven, want dan steel je van jezelf). Het beste is gedrag dat geen karma veroorzaakt: juist gedrag. Dat is in overeenstemming met je dharma, je levenstaak: je geeft precies zoveel als je kunt missen en de ander nodig heeft.
Zelfzuchtig gedrag geeft echter wrijvingen in het causale lichaam, dat grensgebied tussen ziel en persoonlijkheid. Daar hopen zich de karmische geheugenimpressies (Sanskriet: samskara’s) op. Die vertroebelen het contact van de ziel met de uiterlijke wereld. Dat is de basis van onwetendheid: avidya. De astrale waarneming van de persoon zelf raakt verward: hij raakt het contact met de ziel kwijt en verliest zich in het tumult van de wereld. Dat maakt hem egoïstisch en zorgt dat hij voortdurend oordeelt: dit is goed voor mij en dat niet. Karma is dan ook de bron van alle lijden en dat lijden, dat begint met onwetendheid, brengt weer nieuw karma voort. We zijn daarmee in een eindeloze cyclus beland van lijden dat lijden teweegbrengt - en dat vertaalt zich naar de eindeloze cyclus van geboorte en dood, de eeuwigdurende reïncarnatiecyclus.

Hoe komen we hier uit? Door introspectie (vooral door meditatie) en door juist gedrag te bevorderen. Die laatste vinden we terug in de morele regels van iedere godsdienst. Zó zorgen we ervoor dat ons karma gaat afnemen en dat we weer helderder, bewuster worden.
Dat proces verloopt vanzelf. De ziel wil graag in de stof zijn, maar ze wil ook vrij zijn van de gehechtheden van die stof. Die inherente, voortstuwende kracht is de aandrijfkracht van de bewustzijnsevolutie die zichtbaar is in de biologische evolutie.

kenmerken van de ziel
Als de ziel volledig tot expressie komt in het bewustzijn en het leven van een persoon, ervaart hij de drie kenmerken ervan volledig:
De ziel (het Atman) is volgens de hindoe: Sat-Chit-Ananda. Dat betekent: Zijn-Bewustijn-Gelukzaligheid. Zo iemand kent zijn eeuwige bestaansgrond (Sat), heeft een uiterst hoog ontwikkeld kenvermogen (Chit) en is in een voortdurende staat van gelukzaligheid (Ananda).
Die drie: Zelfzekerheid, Zelfbewustzijn en Gelukzaligheid zijn in ieder al aanwezig. Maar bij volledige Zelfrealisatie zijn ze permanent in de persoon aanwezig. Geluk of bewustzijn worden dus niet door de hersenen gecreëerd. De hersenen zijn hoogstens de ontvangers ervan. Ze vertalen die subtiele kwaliteiten in een stoffelijke vorm - en onze wetenschap kan alleen die laatste zien.

terug naar boven

De wortels van de intuïtieve kennis liggen diep in de ziel en men moet dus contact met de ziel gekregen hebben, voordat de intuïtie kan werken.

Alice A. Bailey
Witte magie

Door het geestelijk licht niet alleen te weerspiegelen, maar ook te manifesteren, verheft de mens zich tot Janaloka, het koninkrijk van God.

Swami Sri Yoekteswar
De heilige wetenschap

Moeilijkheden komen voort uit Avidya, onwetendheid. Onwetendheid is de waarneming van het niet-bestaande en het niet-waarnemen van het bestaande.

Swami Sri Yoekteswar
De heilige wetenschap

De ergste zonde is jezelf een zondaar te noemen. Want alleen al met die gedachte open je de deur en nodig je zonde uit om je geest binnen te komen.

De wijsheid van Yogananda

Je kunt niet spreken van twee soorten Sat-Chit-Ananda, want deze is altijd dezelfde - maar de kennis van Sat-Chit-Ananda en van het universum verschillen overeenkomstig de kwaliteit van het bewustzijn dat deze ervaart.

Sri Aurobindo
Letters on Yoga I