artikelen


welkom | filosofie | systematiek | ethiek | contact & info | boek | ELEMENTEN-SYMBOLIEK | sitemap

bestel het boek hier

info + bestel


 
HOOFDTHEMA'S
evolutie
de ziel
het goede, het ware en het schone
liefde, vrijheidsdrang
de elementen
drie lichamen, vijf omhulsels
yama's en niyama's: ethiek

de elementen

zie ook de symboliek van de elementen

macro-evolutie
De elementen vormen de ruggengraat van mijn evolutiemodel. Zij geven een structuur aan het proces van de natuurlijke selectie van Darwin. En zo’n structuur is nodig. Want de huidige evolutietheorie heeft onder meer grote problemen om een exacte verklaring te leveren voor de zogenaamde macro-evolutie. De grote rijken, klassen en orden van levensvormen blijken in de praktijk namelijk nogal gescheiden van elkaar te bestaan. Veelal ontbreken de tussenvormen - deze noemen we dan ook de ‘missing-links’. Hoe kan dat?
Waar zijn bijv. de vogelachtige reptielen? Waar vinden we de schakels tussen vissen, insecten of bijv. kwallen en hun voorouders? Vaak zijn deze er niet of zijn hooguit als zeldzame fossielen ontdekt. Als ze dus hebben bestaan, en dat moet haast wel, dan hebben ze kennelijk een moeizaam en kort bestaan gekend. Het waren schakels die even een gelegenheid vormden om tot een volgende klasse van levensvormen te komen - en daarna weer verdwenen.

de vijf elementen
Als het leven een afspiegeling is van de Schepper, die daar immanent in aanwezig is, is het toch merkwaardig dat er slechts een beperkt aantal rijken bestaat en dat het leven niet veel meer variatie aan tussenvormen kent.
Kennelijk heeft de ziel, die het leven tot manifestatie brengt, een stapsgewijze invloed. Dat zou verklaard kunnen worden door de verschillende lichamen en omhulsels waardoor de ziel moet werken. Er zijn vijf omhulsels, waarvan het buitenste het grofstoffelijk omhulsel is dat we allen kennen. Die vijf omhulsels corresponderen met de vijf elementen: aarde, water, vuur, lucht en ether. Op één of andere manier en om één of andere reden, die, mij althans, volstrekt ontgaat, zijn dat er vijf en niet meer of minder. Hoe dan ook: de ziel moet in het hanteren van de materie deze vijf elementen stap voor stap ‘veroveren’. Als eerste geldt dat voor het element aarde, dan komt water enz., en zo gaat dat door naar ether. Vijf elementen, dus vijf rijken en (bijna) geen tussenvormen. Dát is de oorzaak van de macro-evolutie. En het tekent niet alleen de vijf rijken, maar tegelijk ook de evolutie binnen die rijken, overeenkomstig de vijf elementen.

schepping
God schept zoals de mens schept, want de mens is het evenbeeld van zijn Schepper. Wij zijn onvolmaakte goden, maar toch goden en zeker als onze scheppingen succesvol zijn moeten ze wel overeenkomen met de methode die God zelf hanteert.
En daar herkennen we inderdaad de elementen in.

Laten we eens kijken hoe wij een schepping doen, bijvoorbeeld met het schrijven van een boek. Herken er het werk van de Schepper in die zijn Levenswerk verricht.
Namelijk:

  • eerst is er het ideaal, de materialen, het uitgangspunt (aarde of mineralenrijk). Dit is psychisch: zelfbevestiging.
  • Dan is er het spelenderwijs ontdekken van mogelijkheden (water of plantenrijk). Dit is het stadium van zelfontplooiing.
  • Vervolgens wordt beslist welke methode wordt ingezet (vuur of dierenrijk). Hier zien we zelfbepaling.
  • Daarna wordt het werk aangepast aan de mogelijkheden en behoeften van de samenleving (lucht of mensenrijk): groepsbewustzijn.
  • En uiteindelijk ís het er: in al zijn glorie en zeggingskracht (ether of het rijk van heiligen): zelfexpressie.

Wij scheppen als God en dat proces vindt plaats volgens een stapsgewijze realisatie, die overeenkomt met de elementen zoals de beschreven zijn in de Indiase tradities.


elementen in de esoterie
Zonder verder commentaar geef ik u hieronder dit schema. Er is veel literatuur over te vinden en in mijn boek ga ik er uiteraard ook veel dieper op in.

  AARDE WATER VUUR LUCHT ETHER
energie (prana) neerwaarts, zwaar makend stromend, vervoert opgeloste stoffen opwaarts, brengt het lichaam tot actie licht makend vitale energie voor het hele lichaam
chakra stuit heiligbeen navel hart keel
zintuig neus tong ogen huid oren
activiteit ontlasting voortplanting lopen pakken spreken
klier bijnieren geslachtsklieren alvleesklier thymus schildklier
psyche zelfvestiging zelfontplooiing zelfbepaling groepsbewustzijn zelfexpressie
menselijke
emotie
moed, bestaansangst seksualiteit, verwarring, fantasie kennis, ego, kracht naastenliefde, trouw zekerheid, charisma
morele zwakte geweld liegen stelen misbruik begeerte
morele houding zuiverheid tevredenheid soberheid, vurige inzet studie van het Zelf overgave
gekoppeld aan de universele Bron etherisch lichaam astraal lichaam causaal lichaam de ziel
natuurrijk mineralen planten dieren mensen heiligen
leeftijd peuter, kleuter kind puber volwassene 'wijze'
voortplanting geslachtsloos fysiek tweeslachtig eenslachtig geestelijke eenwording geestelijke schepping
effect op materie bouwstenen, structuur, mogelijkheden groei, ongericht, tweeslachtigheid vormvast, gericht verbinding, groepsbewustzijn vitalisatie, communicatie

terug naar boven

Aarde, water, vuur, lucht, ether, het denken (manas), de rede (buddhi) en het ik-besef (ahamkara), dit is de achtvoudige indeling van Mijn natuur.

Bhagavad Gita - H7, 4





Men moet niet vergeten dat in de loop van de evolutie uit de subtiele staten de grovere staten ontstonden en dat elke volgende ontwikkeling het voorafgaande element tot oorzaak had. De oorzaak blijft in het gevolg aanwezig.

Swami Yogeshvarananda Sarasvati - De wetenschap van de ziel





Alle objecten gevormd door aarde hebben zwaarte.

Swami Yogeshvarananda Sarasvati - De wetenschap van de ziel





Door dit element water ontstaat elasticiteit, charme, tederheid, schoonheid in het lichaam dat door dat water in stand wordt gehouden.

Maharaj Sardar Bahadur Jagat Sing - De wetenschap der ziel





...Overigens bestaat het vuur met zijn hoedanigheden latent in alle objecten door hun vorm aan te nemen. Als het vuur functioneert, manifesteert het zijn hoedanigheden.

Swami Yogeshvarananda Sarasvati - De wetenschap van de ziel





Het Hridaya-chakra (hartchakra), het vierde krachtmiddelpunt, heeft twaalf bloembladeren en ligt in de buurt van het hartcentrum. (...) Lucht is de overheersende tattva ('invloed') en blauw is de kleur van di chakra.

Swami Yogeshvarananda Sarasvati - De wetenschap van de ziel