Iedereen kent de liefde, alle talen in de wereld hebben er een woord voor. De romantische liefde inspireert schrijvers, musici, dansers en schilders. Er zijn eindeloos veel quotes over te vinden, iedereen die ertoe doet heeft er wel iets over te zeggen.

Dat is allemaal leuk en prettig, maar wat is liefde eigenlijk? Is liefde altijd verbindend en dus de vijand van onze vrijheid? Is liefde beklemmend?

Sommigen denken dat de liefde vooral vragend is en dus egoïstisch. Dat je door de liefde iets kunt krijgen, zoals medelijden, zorg, veiligheid of troost.

Is God liefde? Dan is alles liefde, want alles is God. Maar dan zou een atheïst ook kunnen beweren dat de liefde helemaal niet bestaat. Dat is het enkel het gevolg is van de juiste hormonen in de hersenen - een ontnuchterend conclusie uit de wetenschap.

Laten we eens te rade gaan bij de psychologie. Daar zou je antwoorden verwachten. Maar dat valt tegen! Ik zoek bijvoorbeeld in de encyclopedie: ‘Psychologie van A tot Z - Ruim 4000 (!) begrippen op alle terreinen van de psychologie’. Terwijl liefde de mensen doet zingen, treuren, acteren, dichten en dansen, en verbroken liefde doet wanhopen, huilen of rouwen, staat er in deze encyclopedie slechts één artikeltje van 16 regels. Haat, rouw, liefdesverdriet en naastenliefde ontbreken zelfs totaal. Maar gelukkig zijn er wel 11 items over seks. Blijkbaar is dat ook voor wetenschappers een sexyer onderwerp.

We zijn er met z’n allen nog niet uit. Het meest alledaagse, het meest verlangde en tegelijk het meest onbekende aspect van ons leven blijft in nevelen gehuld. Onderzoek naar de liefde, de kennis over liefde en de effecten van die liefde zijn daardoor onderworpen aan wat we geloven. Te kiezen uit een geloof in God of in chemie, of uit liefde als psychisch fenomeen of de hersenkronkels van de neurologie.

spiritualiteit

Toch is er een wetenschap die wel duidelijk is en dat is de spiritualiteit. Deze wetenschap is onder vele namen bekend, zoals esoterie, metafysica, occultisme, gnostiek of atmavidya (Sanskriet: ‘wetenschap van de ziel’) en ze zijn het resultaat van oosterse tradities als de yogafilosofie, de vedanta, het boeddhisme of van de westerse theosofie, antroposofie, rozenkruisers. Dat is nogal wat! Veel kennis is verworven door meditatie, zoals bij de yoga en het boeddhisme. Kennis kan ook door helderziende mediums zijn ontvangen, zoals bij Helena Blavatsky, Alice Bailey of Rudolf Steiner het geval is. Ten slotte kun je de verhalen uit de Heilige Geschriften van allerlei religies ook proberen te interpreteren door ze te zien als metaforen. Tussen de regels door lees je de tijdloze waarheden die steeds weer opduiken als de essenties achter deze godsdiensten. We mogen niet vergeten dat deze spiritualiteit de oudste kennisbron is van de mensheid en tot op de dag van vandaag intensief wordt beoefend.

Voor ieder die zich hiermee bezighoudt is er geen enkele twijfel: God is liefde.

Dat geldt ook voor mij, als bioloog en yogameester is het onmogelijk om de liefde te ontkennen of slechts weg te zetten als een chemische en neurologische illusie. Als God liefde is en God is de Schepper van alles dan is de liefde in alles te vinden. Niet alleen in de romantische liefde tussen mensen, maar ook in andere soorten en zelfs in de hele kosmos. Zo kom je vanzelf in een bezielde wereld terecht, met een levengevende, inherente goddelijkheid achter alles en in alles. Volgens alle spirituele tradities zit liefde in ons ingebakken, het is een soort oerkracht. Liefde is een natuurkracht die in alles doorwerkt. Wie in God als immanente Bron in het hele universum gelooft vindt de liefde dan ook in elke stoffelijke vorm, in sterren en planeten, in elke levensvorm. Dat is de spirituele insteek.

De liefde is in alles. We kunnen liefde zien als een aantrekkingskracht, een oerdrift die tot verbinding leidt. In de natuurkunde zijn dat onder meer de zogenaamde kernkrachten die het atoom bijeenhouden, naast de elektromagnetische kracht en de zwaartekracht. Astronomen hebben daarnaast ontdekt dat er een onbekende stof in het heelal is die ze de ‘donkere materie’ noemen. Niemand weet nog hoe die materie eruit zit, maar ze houdt sterrenstelsels zoals onze Melkweg bijeen. Als God over het hele universum heerst dan zijn de sterrenstelsels zijn kosmische scheppingen. Als de donkere materie en de andere vormen van aantrekkingskracht uit de natuurkunde de zaken bijeen brengen en houden is dat een vorm van fysische liefde. De scheppende Bron is liefde en creëert al die vormen waar we het over hebben: sterrenstelsels, planetenstelsels, organische levensvormen, moleculen en atomen. Waar bestaat ons lichaam uit? Nou, uit de bekende anorganische en organische moleculen, zoals water, eiwitten en DNA, maar ook uit donkere materie. Deze zorgen er allemaal voor dat het lichaam in stand blijft en kan functioneren.

Die onbekende donkere materie in ons lichaam, hoe ziet die eruit en wat doet ze precies? Spirituele kenners hebben het over het etherlichaam of het fijnstoffelijke lichaam, maar weten niet precies waar deze uit zijn opgebouwd. Ja, zeggen ze, uit subtiele materie of uit fijnstof. Zien we hier misschien een overeenkomst met die onzichtbare, donkere materie? En zorgt die donkere materie er dan ook voor dat planetenstelsels, sterrenstelsels en uiteindelijk het gehele universum een levend systeem is, aangestuurd door een liefdevolle, goddelijke Bron? Het spirituele antwoord op deze vragen is bevestigend.

liefde is overal

Liefde trekt sterren tot sterrenstelsels en houdt planetenstelsels bijeen. Zo is ook het leven geschapen. God heeft het leven lief en zorgt ervoor dat levensvormen worden opgebouwd en dat organismen bovendien tot elkaar worden aangetrokken. Vogels of zoogdieren die in groepen leven zullen niet direct een gevoel hebben van een menselijke liefde of vriendschap, de aantrekking is niet meer dan een instinct, maar ze is er toch.

Liefde vormt de lichamen van planten, dieren en mensen. Ze zorgt ook voor groepsvorming zoals kuddes, troepen, zwermen, scholen, roedels, kolonies. Ze zorgt ook voor seks en voortplanting. Ze vormt het ecosysteem doordat populaties in een voedselweb bijeen worden gehouden.

Dit zijn allemaal zichtbare zaken, vormen van stoffelijke liefde. Maar liefde is er ook buiten die stof. Zo is er liefde voor wijsheid, waar de filosoof toe wordt aangetrokken. Liefde voor waarheid is er voor de onderzoeker. Liefde voor schoonheid is er voor kunstenaars. En tempels, kerken, moskeeën en kloosters worden bezocht vanuit de liefde voor God.

Liefde is overal. Als God liefde is en in ons is, zijn wij goden, in een onbeholpen staat, heel wat minder machtig en zuiver dan Hij. Maar we hebben het in ons!

Liefde bestaat, binnen en buiten de mensheid. Liefde kun je vergroten door contacten te onderhouden, contacten buiten je met anderen, maar ook contact met je innerlijk. Meditatie brengt rust en inzichten, je raakt minder verslaafd aan je ego. Je ego verblindt, meditatie verbindt en brengt liefde. Het is allemaal heel alledaags, zelfs zonder dat je gelooft in God, zonder die vreemde yogafilosofie, zonder Heilige Boeken te bestuderen en zonder dat je mediamiek contact hebt.

Simpelweg gebed en meditatie – hoe dichtbij is die onbegrepen liefde dan!